É responsable do PSOE en Ourense e da política ambiental da Xunta. Nesta entrevista anticipa algunhas claves do novo plan de tratamento de lixos e os motivos polos que reorganizou a instalación de piscifactorías e parques eólicos en zonas medioambientalmente protexidas. Para resumir o cambio político en Galicia, Manuel Vázquez di que "ao PP acabáronselle as cacicadas, xa non pode adiantar a ninguén nas listas de espera" (Publicada no Pais o 7/10/2007)

O conselleiro de Medio Ambiente, Manuel Pachi Vázquez (O Carballiño, 1954) , é un animal político criado nunha terra na que os caciques se alían co proletariado do campo. Así o confesa el cando analiza as protestas que provocaron algunhas das súas decisións en Ourense, a provincia que lle viu nacer. E faio cando está a piques de enfrontarse a outro gran debate no país. Dentro duns días presentará aos ecoloxistas a súa estratexia para tratar o millón de toneladas de lixo que produce cada ano Galicia e acabar co fracaso da planta de Sogama que denunciou o Consello de Contas. O conselleiro adianta nesta entrevista algúns detalles do seu plan.

Pregunta. Cre que xa convenceu a todo o mundo de que preservar a natureza non paraliza o desenvolvemento?

Resposta. Ese era un tópico alimentado polas políticas anteriores. Era iso de que o medioambiente é unha lea, que o para todo… Aos poucos as empresas foron facendo do medioambiente unha forma de desenvolvemento.

P. O seu goberno parou o plan de piscifactorías do PP para evitar que estas plantas construísense na Rede Natura. Con todo, o novo proxecto si permite que as granxas xa situadas en terreos protexidos poidan ampliarse. Por que rebaixaron o seu obxectivo?

R. O anterior plan metía en Rede Natura practicamente todas as plantas. Este goberno gañou un símbolo sangrando politicamente ao salvar cabo Touriñán da piscifactoría que alí se pretendía construír. Algún día recordarase como un dos emblemas deste país, porque este goberno antepuxo a política ambiental fronte a Pescanova, unha das principais empresas, que fixo deste tema unha bandeira. Houbo un goberno que dixo que non e aguantou.

P. Pero por que o novo plan segue ocupando a Rede Natura?

R. Ningunha nova planta está en Rede *Natura e dos que estaban alí non se ocupa ningún metro cadrado máis. Na parcela protexida que xa ocupaba dáselle á empresa máis edificabilidade. A Rede Natura non ten que ser toda ela un espazo intocable. O PP declarou moi pouca Rede Natura e aplicoulle unhas medidas para que o cidadán vísea como un inimigo, como unha zona na que non podía facer nada. O noso plan director establece zonas de reserva absoluta, outras intermedias nas que non podemos deixar facer de todo porque pode influír na de reserva, un área de usos agropecuarios e outra na que están as casas, os cemiterios… Iso é o que se fai en toda Europa.

P. Pero haberá instalacións prohibidas en toda a Rede Natura?

R. Haberá dous ou tres cousas que non poida haber, como os parques eólicos.

P. Expuxéronse obrigar ás empresas a afastar as piscifactorías da primeira liña de costa?

R. A clave para a rendibilidade económica que permita a Galicia ser primeira potencia mundial na produción de peixes planos está na cota de bombeo da auga do mar. Na medida en que afastas a piscifactoría da costa, feixes máis inviable esa planta.

P. Redúcense as ganancias.

R. Faise a planta máis inviable. É imposible ser a primeira potencia mundial en peixes planos, facer as plantas en zonas onde a auga ten que ter unhas características determinadas de temperatura e calidade, non invadir a costa e non tocar nada.

P. Sendo un sector tan subvencionado, non deberían facer as empresas ese sacrificio de gañar menos?

R. Polo que as empresas contan, non é unha cuestión de gañar máis ou menos, senón de viabilidade. É unha ecuación complicada, pero a min non me poden pedir imposibles: que poña 50 piscifactorías pero en ningún sitio. ¡Bastante problema ten a *Consellería de Pesca! Ver á pobre *conselleira pelexándose con Patrimonio, Política Territorial, Medio Ambiente… Hai algo que non deben esquecer: é o goberno o que compra o chan e dállo á empresa cunha concesión de 30 anos. Non estamos facendo nada irreversible.

P. Para que servirá e que impacto terá a *Lei de Protección dá Paisaxe que están tramitando?

R. É unha lei moi conceptual pero non quere dicir que se vaian a protexer todas as paisaxes. Os ourensáns desde que nacemos temos nas retinas a serra cortada de Pena Corveira, que está sendo agredida con canteiras e pode desaparecer en 10 ou 20 anos. Casos así os hai en toda Galicia.

P. Quen elixirá as paisaxes merecedoras de protección?

R. Farao un Observatorio dá Paisaxe dependente do Goberno galego e todos os concellos terán potestade para propor. Esas zonas declararanse chan de protección paisaxística. Agora hai ata medidores informáticos de paisaxe. Nós decidimos non pór unha piscifactoría en Costa Galloufa por un estudo simulado de como incidiría a planta na paisaxe do castro de Baroña.

P. O primeiro parque eólico que tramita de principio a fin o bipartito está en Serra dá Groba. Non é Rede Natura pero ten a maior reserva de cabalos salvaxes. Non hai zonas en Galicia nas que non se sacrifique nada?

R. Temos que desenvolver este país sen levárnolo por diante, pero onde está a raia? É un acordo permanente. Por exemplo, imos desenvolver o parque natural do Macizo Central (Ourense) e hai un alcalde do PP que tiña un parque eólico de 300 megavatios. Advertímoslle de que aí non podía ir e contestoume: "Pachi, que podemos facer entón para que a nosa xente viva mellor?". Imos ter reunións para dar incentivos a esas zonas e conseguilo. En Asturias os que viven en parques naturais son os que teñen mellor renda per cápita.

P. O Courel vai ser parque natural pero os seus veciños quéixanse, non xa de que non lles crean servizos, senón de que lles quitan os que tiñan.

R. No Courel o PP déixanos un campo de minas, un espazo protexido cun buraco de 3.000 hectáreas con canteiras e fóra del 56 autorizacións mineiras sen tramitar. Xa temos o compromiso político de que non daremos eses permisos en terreos da Rede Natura. Pero as canteiras que xa hai forman unha paisaxe lunar. A mina da Campa é unha *monedita comparada con todas as que están ao redor. É unha zona que non se restaurou nunca. En Folgoso do Courel traballan 100 persoas e todas fano na Campa. Á empresa desa canteira deixarémoslle traballar no oco que xa teñen aberto entre 8 e 10 anos e nese tempo temos que deseñar un plan de desenvolvemento do parque natural do Courel que permita á xente seguir traballando alí noutras actividades. Iso non se fai dunha plumada.

P. Despois incluirá ese buraco desprotexido en Rede Natura?

R. Insisto en que agora mesmo é un campo lunar. Alí hai unha gran agresión ambiental. Non é fácil de arranxar. Xa paramos as 50 explotacións novas e pódese imaxinar a que me está caendo encima. Chámanme todos os días para dicirme oe, que isto é moita pasta".

P. O Consello de Contas publicou un informe demoledor sobre o sistema de tratamento de lixos de Sogama. Denunciou que é inviable economicamente, que houbo trato de favor a Fenosa durante anos…

R. Subscribimos o que di ese informe e apostamos por un modelo distinto. Xa conseguimos que en Sogama reutilícense 20.000 toneladas de envases. Nuns días vou reunirme cos colectivos ambientais para presentarlles o borrador do Plan de Residuos Urbanos de Galicia. Non é un documento pechado, é unha proposta. Temos que chegar a un acordo. O modelo actual é insostible.

P. Cantas plantas novas de tratamento vanse a crear?

R. Depende do modelo preferente polo que nos decantemos. Máis incineración non vai haber e imos reducir paulatinamente a actual. Agora mesmo non podemos pero a través do plan novo intentaremos facelo. Temos que pactalo. O noso guión márcao a Unión Europea e ela dinos que a compostaxe é o prioritario.

P. Crearanse entón novas plantas de compostaxe?

R. Si. Onde e como? Agora veremos por que modelos imos apostar, pero para iso temos que alcanzar acordos sociais con universidades, colectivos ambientais, concellos e, se pode ser, o resto de forzas políticas. O problema non é a localización das novas plantas, senón a tonelaxe. A Sogama chegan 400.000 toneladas de lixo máis das que pode tratar. Hai que sacalas de Cerceda e repartilas.

P. Pero as novas plantas de compostaxe só recibirán orgánico.

R. Inicialmente si. O ideal sería que o que se incinere en Sogama sexan rexeitamentos. Mentres ninguén teña outro modelo para o rexeitamento final, usaremos Sogama para eliminalo. Galicia ten ademais que reducir a produción de residuos.

P. Iso está complicado nesta sociedade consumista.

R. Hai que conseguilo. Logo hai que reciclar e reutilizar. Co orgánico producirase compost. Hai que fabricalo con calidade e iso custa diñeiro. Imos abrir ese debate, porque ata para a compostaxe hai todas as teorías que poida un imaxinar. O día que alguén fale dos metais pesados que van ligados á compostaxe se cadra nos levamos sorpresas.

P. E ten futuro comercializar compost na fértil Galicia?

R. O uso do compost que fabriquemos vai ser un dos debates. Na rúa dise que vendelo non ten saída porque ten mala calidade.

P. E entón que vai facer a Xunta con el?

R. Teño unha serie de estratexias, pero permítame que llas propoña primeiro aos colectivos ambientais.

P. Trataranse residuos perigosos no parque de residuos que se construirá no Ribeiro?

R. Non. Galicia non ten un problema de residuos perigosos porque van todos a Sogarisa [a planta das Somozas]. O do Ribeiro vai ser un parque empresarial convencional onde se poderá pór calquera empresa que recicle e que se poida pór en calquera outro polígono. Non serán residuos perigosos, senón cobre, aluminio, rodas…

P. Pero nada que poida afectar ao sector vitivinícola.

R. Nin ao vitivinícola nin a nada. Non pode haber sistemas de emisión. Non haberá incineración, nin emisións ao auga nin vertedoiros. O que pasa é que no Ribeiro estase producindo unha revolución, porque os caciques da dereita sempre tiveron á xente collida polo pescuezo, sen traballo. Eles non queren que cambie nada e a chegada de 20 ó 30 empresas que xeren 200 ó 500 postos de traballo altérao todo. dixeron que virán 500 camións con lixo, que producirá cancro, que contaminará as augas… Cunha política de desinformación así, bastante pouca xente manifestouse.

P. Manifestacións no Ribeiro, A Limia… Hai unha onda de antipachismo na súa provincia?

R. É normal. Ourense vai cambiar de ciclo político. Ao PP xa lles gañamos dúas alcaldías do Ribeiro. A plataforma de alí lidérana os alcaldes de Arnoia, Beade e Leiro e a da Limia, o de Xinzo. Ou sexa, PP puro e duro. O PP xa non ten un modelo de xestión política, só lle queda meterlle medo á xente e fomentar o inmovilismo. Na provincia, o PSOE goberna a máis poboación que o PP. Queda Baltar como un reduto e 50 alcaldes que non teñen nada que vender, aos que xa se lles acabaron as *cacicadas. Xa non poden adiantar a ninguén nas listas de espera.

P. Ourense, sitio distinto.

R. Si, Ourense vai ser distinto.